|
Ngày đăng
15/04/2026
|
Chuyên mục
Protocol Pulse
|
Loại update
Governance Crisis
|
Reading time
7–9 phút
|
|
Giá hiện tại
~$241–257
-26.7% 7D
|
Market Cap
~$2.4–2.6B
|
Circulating
9.6M TAO
|
ATH
$757
-66% từ ATH
|
Active Subnets
128
|
Ngày 10/04/2026, Covenant AI — đội ngũ đứng sau thành tựu huấn luyện mô hình AI phi tập trung 72 tỷ tham số (Covenant-72B) được chính CEO Nvidia Jensen Huang ca ngợi — tuyên bố rời khỏi mạng lưới Bittensor. Kèm theo đó là bản cáo buộc công khai nhắm thẳng vào đồng sáng lập Jacob Steeves, một website whistleblower chứa dữ liệu governance, và cú bán tháo khiến TAO mất khoảng 25% giá trị trong chưa đầy 6 giờ. Đây không phải vụ hack hay lỗi kỹ thuật chain — mà là cuộc khủng hoảng niềm tin đánh thẳng vào narrative cốt lõi của Bittensor: sự phi tập trung.
Bối cảnh: Từ đỉnh narrative đến đổ vỡ
Trước khi drama nổ ra, TAO đang ở giai đoạn tích cực nhất kể từ đầu 2026. Covenant AI — vận hành ba subnet lớn trên Bittensor gồm Templar (SN3), Basilica (SN39) và Grail (SN81) — đã hoàn thành Covenant-72B: mô hình ngôn ngữ lớn 72 tỷ tham số, được huấn luyện phi tập trung trên hơn 70 contributor độc lập bằng phần cứng commodity thông qua cơ chế khuyến khích của Bittensor. Thành tựu này được Jensen Huang (CEO Nvidia) và nhà đầu tư Chamath Palihapitiya nhắc đến công khai, biến TAO thành narrative AI + Crypto sáng nhất đầu năm. Giá TAO tăng khoảng 90% chỉ trong tháng 3.
Trước đó chỉ 3 ngày (7/4), Grayscale được nhiều nguồn media crypto cho biết đã tăng tỷ trọng TAO trong quỹ AI — và một đơn đăng ký ETF spot cho TAO đang chờ SEC xem xét. Đây là dấu hiệu cho thấy dòng tiền tổ chức đang quan tâm. Tuy nhiên, con số tỷ trọng cụ thể được báo chí dẫn lại (31% → 43%) chưa được xác nhận trực tiếp từ Grayscale, nên cần coi đây là tín hiệu chung chứ không phải data cứng.
Điều gì đang xảy ra?
Ngày 10/4, Sam Dare — founder của Covenant AI — đăng thư ngỏ trên X tuyên bố rời Bittensor. Lý do chính: cáo buộc Jacob Steeves (biệt danh on-chain: Const) duy trì quyền kiểm soát thực tế đối với mạng lưới, bất chấp cam kết phi tập trung. Dare gọi cơ chế governance hiện tại của Bittensor là "decentralization theatre" — kịch phi tập trung.
Đi kèm thư ngỏ, cùng ngày xuất hiện website Tao Papers — tự mô tả là kho tài liệu whistleblower chứa dữ liệu on-chain và nội bộ từ nhiều nguồn trong hệ sinh thái Bittensor. Việc thư ngỏ và website ra mắt đồng thời cho thấy đây là chiến dịch exit được chuẩn bị có kế hoạch, không phải phản ứng bột phát.
Mổ xẻ 5 FUD: Đâu có cơ sở, đâu bị thổi phồng?
Thay vì gộp chung mọi thứ thành "FUD vô căn cứ" hay "TAO đã chết", chúng ta tách từng cáo buộc đang lan truyền trên thị trường và đánh giá dựa trên bằng chứng hiện có.
Đây là FUD lớn nhất và cũng có cơ sở rõ ràng nhất. Tài liệu chính thức của Bittensor xác nhận nhiều hyperparameter quan trọng ở cấp subnet chỉ có root permissions mới chỉnh được, và quyền root hiện do một "triumvirate" gồm ba nhân sự Opentensor Foundation nắm giữ. Bittensor có yếu tố permissionless ở cấp builder/miner/validator, nhưng chưa trust-minimized hoàn toàn ở tầng governance.
Website Tao Papers công bố dữ liệu cho thấy 38/41 lần nâng cấp mạng đều xuất phát từ hạ tầng do Steeves kiểm soát, hai người ký còn lại đồng ký trong vài phút. Lưu ý: dữ liệu này từ nguồn whistleblower gắn với chiến dịch exit của Dare — chưa được bên thứ ba độc lập audit. Tuy nhiên, Steeves cũng không phản bác trực tiếp điểm cấu trúc này.
Covenant cáo buộc Steeves đình chỉ emission các subnet của họ. Steeves phủ nhận, nói mình chỉ bán alpha holdings trên các subnet không hoạt động và gần 100% burn code — thay đổi emission giống mọi giao dịch bình thường. Từ docs chính thức, một số tham số kinh tế quan trọng như tempo, subtoken_enabled, owner_hparam_rate_limit thuộc quyền Root Only, trong khi SubnetIsActive thuộc quyền subnet owner.
Điều này cho thấy root có ảnh hưởng thật tới vận hành kinh tế subnet, nhưng chưa đủ để kết luận một cá nhân có thể đơn phương "tắt emissions" nếu chưa có forensics on-chain rõ ràng.
Đây là FUD nhạy cảm nhất vì nó đánh trực tiếp vào niềm tin. Covenant cáo buộc Steeves dùng token sales làm đòn bẩy ép trong xung đột. Steeves nói lượng bán "không lớn", dưới 1% tổng vị thế đầu tư.
Ở chiều ngược lại, nhiều bài báo cho biết Dare đã bán khoảng 37.000 TAO (~$10M+) subnet alpha, với một phần được bán trước khi thông báo công khai. Kết hợp với việc website whistleblower được chuẩn bị sẵn cùng ngày — đây rõ ràng là exit có tính toán để maximize narrative impact, chứ không phải hành động bức xúc tức thời.
Lưu ý trung thực: cả hai chi tiết — Steeves bán token gây áp lực, và Dare bán 37K TAO trước khi công bố — đều đến từ các bài báo tổng hợp lẫn community tracking, chưa có report on-chain forensics cấp độ Arkham/Chainalysis được công bố rộng rãi.
Covenant AI không phải đội vô danh. Họ vận hành các subnet lớn nhất hệ sinh thái, và thành tựu Covenant-72B chính là câu chuyện giúp TAO bùng nổ đầu 2026. Mất team này đồng nghĩa mất flagship product và narrative mạnh nhất. Bản chất vấn đề là: khi một narrative sống dựa vào một team, team đó cũng có quyền lực phá hủy narrative.
Tuy nhiên, mạng lưới vẫn có 128 subnet hoạt động, một số subnet khác (Chutes, Targon) đang tiếp tục phát triển, và Teutonic subnet đặt mục tiêu huấn luyện mô hình 1 nghìn tỷ tham số. Mất Covenant là tổn thương lớn, nhưng chưa đồng nghĩa "Bittensor chết narrative."
Subnet economics của Bittensor phức tạp hơn nhiều so với L1 gas token thông thường: có cơ chế locked/burned TAO, deregistration, owner emissions, alpha-to-TAO conversion, burn/recycle logic. Những cơ chế này không phải bằng chứng tokenomics "gãy", nhưng chúng làm hệ sinh thái nhạy cảm hơn trước hành vi của subnet owners lớn — nhất là khi thị trường chưa fully price governance risk.
Mặt tích cực: TAO có cơ chế giảm phát giống Bitcoin (capped 21M, halving đầu tiên tháng 12/2025 giảm emission từ 7.200 xuống 3.600 TAO/ngày). Tỷ lệ staking cao giúp giảm áp lực lưu hành ngắn hạn. Nhưng staking ratio cao không đồng nghĩa tạo đáy giá đáng tin cậy trong một governance crisis.
Vì sao update này đáng chú ý?
Điểm đáng lo nhất không phải giá giảm 25% — mà là trust premium bị mất. TAO trước đó được thị trường định giá cao vì vừa có AI narrative cực mạnh (Jensen Huang, Chamath ca ngợi), vừa mang cảm giác permissionless frontier — thứ mà các dự án AI centralized như OpenAI hay Anthropic không có. Khi builder lớn nhất hệ sinh thái công khai phủ nhận câu chuyện phi tập trung, price multiple co lại là phản ứng hợp lý.
Tuy nhiên, cần tách bạch: đây là governance crisis, không phải protocol exploit. Chain Bittensor không hề ngừng hoạt động, 128 subnet khác vẫn chạy. Nhưng governance/control surfaces vẫn là vấn đề có thật, được chính docs chính thức xác nhận — và đây là điểm mà Bittensor cần cải cách thật sự, không chỉ PR.
Đặt cạnh nhau: nếu nhìn từ phía Dare, data governance đáng lo. Nhưng nếu nhìn cách ông exit — bán token trước, chuẩn bị chiến dịch truyền thông, timing để maximize damage — thì đây cũng không phải hành vi của một whistleblower thuần túy. Cả hai bên đều có vấn đề, và nhà đầu tư nên nhìn cả hai chiều thay vì chọn phe.
Tác động ngắn hạn chủ yếu ở sentiment và trust premium. Network không bị ảnh hưởng về mặt kỹ thuật, nhưng thị trường đang buộc phải re-price chất lượng decentralization thực tế của TAO. Nếu Bittensor không cải cách governance rõ ràng, đợt giảm hiện tại có thể không chỉ là panic ngắn hạn mà là de-rating cấu trúc.
Điểm cần theo dõi tiếp
| → | The Block — Covenant AI exits BittensorThư ngỏ Sam Dare và phản hồi Steeves |
| → | The Block — Steeves phủ nhận cáo buộc emissionPhản hồi chi tiết từng điểm |
| → | Bitcoin.com — Steeves phản hồi "Deep Betrayal"Locked stake proposal |
| → | Tao PapersWebsite whistleblower — dữ liệu governance (chưa được audit độc lập) |
| → | PANews — Phân tích "pseudo-decentralization"Bối cảnh rộng cho decentralized AI |
| → | A Bittensor Journey — "Exit Strategy or Exit Scam?"Phân tích sâu từ góc nhìn holder |
FUD với TAO lần này không vô căn cứ. Phần "ồn ào" nằm ở ngôn ngữ và phe phái, nhưng phần "core concern" là thật: governance centralization risk được chính docs xác nhận, builder concentration risk khi narrative phụ thuộc vào một team, và sự mong manh của subnet economy khi niềm tin đứt gãy. Với cách Dare exit — bán trước, truyền thông có kế hoạch — đây cũng không phải hành vi whistle-blowing thuần túy. Cả hai bên đều có lỗi.
Điểm tích cực: đây giống governance crisis hơn protocol exploit. Network không dừng, subnets khác vẫn chạy, institutional interest vẫn tồn tại. Nếu Bittensor thực sự cải cách — giảm root permissions, minh bạch hóa governance, triển khai locked stake — TAO vẫn có khả năng hồi narrative. Đề xuất locked stake là bước đúng hướng, nhưng chưa đủ nếu cấu trúc triumvirate không thay đổi.
Đây chưa phải dạng tin xấu kiểu "chain bị hack, thesis sụp ngay." Nhưng là dạng tin xấu nguy hiểm hơn ở trung hạn: nó buộc thị trường định giá lại chất lượng decentralization thực tế của TAO. Ai nên quan tâm nhất? Investor dài hạn cần theo dõi governance reforms — nếu có cải cách thực chất, đây có thể là vùng tích lũy. Nếu không, cú giảm này có thể là structural de-rating chứ không chỉ panic ngắn hạn.