Phân Tích Thị Trường

[BÁO CÁO TỔNG HỢP] DÒNG VỐN WEB3 NĂM 2026: TỪ "KỂ CHUYỆN" SANG "LÀM ĂN THẬT"

Nguồn tham khảo: Proof of Talk × INPUT, "The State of Web3 Capital 2026" (Báo cáo nửa đầu năm 2026). Dựa trên dữ liệu thị trường quý 1–2/2026, hơn 200 startup dự thi Proof of Pitch 2026 và khảo sát 13 nhà đầu tư tại Proof of Talk 2026 (Paris).

1 Năm Điều Quan Trọng Nhất

Thông điệp lớn nhất của báo cáo: thị trường Web3 đang trưởng thành. Suốt nhiều năm, đặc điểm cố hữu của ngành crypto là sự lệch pha giữa thứ nhà sáng lập muốn xây và thứ nhà đầu tư muốn rót tiền — vốn chạy theo câu chuyện, nhà sáng lập chạy theo hệ sinh thái, còn sản phẩm thực thì xếp sau. Dữ liệu 2026 cho thấy khoảng cách đó đang khép lại.

Tài sản thực (RWA) đã vượt DeFi: 29% nhà sáng lập chọn RWA và token hóa làm lĩnh vực chính, vượt DeFi (23%). Đây là lần đầu DeFi bị soán ngôi — dấu hiệu ngành đang hướng về tài sản và dòng tiền thật thay vì sản phẩm đầu cơ.
Nhà sáng lập "biết làm ăn" hơn hẳn: 44% startup đã có doanh thu và 7% đã có lãi, dù phần lớn vẫn gọi vốn ở vòng rất sớm. Tư duy "phát hành token trước, làm sản phẩm sau" của các chu kỳ cũ đang bị đảo ngược.
Gọi vốn chỉ bằng token gần như đã hết thời: 83% nhà sáng lập muốn có phần sở hữu cổ phần (cổ phần thuần hoặc kết hợp cổ phần + token); chỉ 5% muốn gọi vốn thuần bằng token.
Không còn một "ông vua" blockchain duy nhất: Solana dẫn đầu (25%), bám sát là Ethereum (22%) và Base (21%). Canton Network đạt 7% dù mới ra đời chưa đầy 2 năm — cho thấy lựa chọn nền tảng giờ dựa trên thanh khoản và phân phối, không phải lòng trung thành.
Nhà sáng lập và nhà đầu tư lần đầu cùng nhìn về một hướng: RWA, stablecoin, hạ tầng tài chính và AI cùng nằm ở nhóm ưu tiên cao nhất của cả hai phía.

2 Tiền Đang Ít Đi Nhưng Chưa Hề Tháo Chạy

Hoạt động đầu tư crypto quý 1/2026 hạ nhiệt mạnh sau một quý 4/2025 bùng nổ. Galaxy Research ước tính khoảng 4 tỷ USD trên 355 thương vụ; RootData ghi nhận 4,59 tỷ USD trên 170 thương vụ — giảm 46,7% so với quý trước. Con số nghe đáng lo, nhưng cần đọc kỹ: đây là sự "giảm nhiệt sau cơn sốt", không phải tháo chạy. Bản thân các tổ chức phân tích vẫn mô tả tâm lý chung là "tương đối lành mạnh", và PitchBook kỳ vọng cả năm 2026 còn dồi dào thanh khoản hơn cả năm 2025 (vốn đã đạt ~19,7 tỷ USD).

Điểm đáng suy ngẫm: mức sụt giảm theo quý phản ánh việc nhà đầu tư chọn lọc kỹ hơn chứ không phải rút lui. Khi tiền khó hơn, nó chảy về nơi có nền tảng vững — đây chính là cơ chế "thanh lọc" giúp thị trường khỏe lên về dài hạn.

~4 tỷ $

Vốn quý 1/2026 (Galaxy)

−46.7%

So với quý trước (RootData)

355

Số thương vụ quý 1/2026

~19.7 tỷ $

Tổng vốn cả năm 2025

Vốn ưu tiên đâu: Nhóm 1 — tài sản thực & token hóa, stablecoin, thanh toán, tài chính trên chuỗi. Nhóm 2 — AI phi tập trung, hạ tầng, bảo mật, hạ tầng vật lý phi tập trung (DePIN). Nhóm 3 — crypto tiêu dùng, game, ứng dụng NFT.

Theo giai đoạn: Các thương vụ giai đoạn sau hút khoảng 57% lượng vốn quý 1, nhưng nhà đầu tư vẫn sẵn sàng rót cho vòng rất sớm — chất lượng đội ngũ và lực kéo thương mại quan trọng hơn cái "nhãn" giai đoạn.

Theo khu vực: Bắc Mỹ > châu Á – Thái Bình Dương > châu Âu > Trung Đông, nhờ pháp lý rõ ràng, dễ tiếp cận vốn tổ chức, mật độ nhà sáng lập cao và khung pháp luật ổn định.

3 Startup 2026: Sớm Về Vốn, Nhưng Đã Già Dặn Về Tư Duy

Phân tích hơn 200 hồ sơ Proof of Pitch cho thấy một nghịch lý tích cực: 89% startup còn ở giai đoạn rất sớm (49% vòng tiền hạt giống, 40% vòng hạt giống), nhưng 44% trong số đó đã có doanh thu và 7% đã có lãi. Nói cách khác, "sớm về vốn" không còn đồng nghĩa với "chưa có sản phẩm". Đây là sự đứt gãy rõ rệt so với các chu kỳ trước, khi nhiều dự án phát hành token trước cả khi chứng minh được sản phẩm có người dùng.

Ý nghĩa sâu hơn: khi nhà sáng lập xây doanh nghiệp trước rồi mới tính tới token, kỳ vọng định giá của họ bắt đầu neo vào doanh thu thật. Nhưng dữ liệu định giá lại cho thấy một mầm xung đột: hơn một nửa startup tự định giá trên 15 triệu USD và gần 1/3 vượt 30 triệu USD — mức cao so với mặt bằng vòng sớm. Đây chính là điểm dễ "vênh" nhất với kỷ luật ngày càng chặt của nhà đầu tư, và nhiều khả năng sẽ dẫn tới các vòng gọi vốn bị hạ định giá trong 12–18 tháng tới.

29%

Chọn tài sản thực làm lĩnh vực chính

44%

Đã có doanh thu

83%

Muốn có phần cổ phần

Chỉ muốn gọi vốn bằng token

Phần lớn còn ở vòng rất sớm, nhưng gần một nửa đã tạo ra doanh thu

Tài sản thực 29% > DeFi 23% > AI phi tập trung 11% — lần đầu DeFi mất ngôi đầu

Bắc Mỹ 35% + châu Âu 25% chiếm 60%; Trung Đông tăng gấp đôi lên 5%

Phân hóa mạnh: 37% gọi dưới 250 nghìn $ hoặc tự thân; 29% đã gọi trên 3 triệu $ (16% trên 10 triệu $)

Định giá tự báo cáo còn cao: hơn nửa trên 15 triệu $, gần 1/3 trên 30 triệu $ — xung đột với nhà đầu tư

49% chỉ cổ phần, 35% cổ phần hoặc token, 9% cả hai, chỉ 5% thuần token — "cổ phần đã thắng"

Solana 25% > Ethereum 22% > Base 21% > Polygon 15%; Canton Network 7% dù mới <2 năm

4 Nhà Đầu Tư Muốn Gì: "Công Nghệ Xịn" Giờ Chỉ Là Điều Kiện Cần

Khảo sát 13 quỹ tại Proof of Talk 2026 cho ra một sự đồng thuận hiếm thấy. Điều thú vị là đồng thuận mạnh nhất không nằm ở việc nên đầu tư vào lĩnh vực nào, mà ở tiêu chí đánh giá: chất lượng đội ngũ sáng lập được 92% nhà đầu tư đặt lên hàng đầu, vượt xa tiềm năng lợi nhuận hay nền tảng công nghệ. Thông điệp ngầm rất rõ: trong 2026, công nghệ giỏi chỉ là vé vào cửa — câu hỏi quyết định là "sản phẩm này có chiếm được thị trường không?".

Điều cần đọc giữa các dòng: 92% nhà đầu tư xếp doanh thu & lợi nhuận là ưu tiên tăng lên so với chu kỳ trước. Khi cả "đánh giá theo người" lẫn "đánh giá theo tiền" cùng được đề cao, nghĩa là tiêu chuẩn cấp vốn đã dịch chuyển từ tiềm năng kể trên giấy sang bằng chứng vận hành thực tế. Quỹ nào vào sớm với startup chưa có doanh thu sẽ phải gánh phần rủi ro lớn hơn nhiều so với trước.

92%

Coi tài sản thực là lĩnh vực hấp dẫn nhất

92%

Ưu tiên doanh thu & lợi nhuận

100%

Chọn Bắc Mỹ là điểm đến hấp dẫn

Chấp nhận cấu trúc thuần token

Tài sản thực 92% > DeFi 77% > stablecoin & thanh toán 77% > AI phi tập trung 62%

Đội ngũ sáng lập 92% > tiềm năng lợi nhuận 46% > nền tảng 46% > lực kéo kinh doanh 38%

Doanh thu & lợi nhuận 92% (12/13 quỹ) — đồng thuận mạnh nhất toàn khảo sát

Cổ phần + token 48% > chỉ cổ phần 26% > linh hoạt 17% > thuần token 9% — "rót cho công ty, không rót cho token"

Bắc Mỹ 100% > châu Á – TBD 54% > Mỹ Latinh 38% > Trung Đông 31% > châu Âu 23%

54% "không thiên vị chuỗi nào" — nhà đầu tư ngày càng trung lập với hệ sinh thái

Đã có doanh thu 77% > chưa doanh thu 69% > đã có lãi 54% — vẫn rót vòng sớm nhưng đòi bằng chứng bền vững

5 Khoảng Cách Còn Lại & Điều Gì Sẽ Đến

Dù đã xích lại gần nhau, hai phía vẫn còn những điểm lệch quan trọng. Đáng chú ý, phần lớn các điểm lệch này đều xoay quanh một gốc rễ chung: nhà sáng lập vẫn quen "nói ngôn ngữ công nghệ", trong khi người mua thật bây giờ là các tổ chức tài chính nói một thứ tiếng hoàn toàn khác.

5 điểm lệch lớn nhất giữa nhà sáng lập và nhà đầu tư

Kỳ vọng định giá vượt xa thực tế thị trường.
Quá đề cao công nghệ thay vì kết quả kinh doanh.
Xây cho người dùng "dân crypto" thay vì thị trường đại chúng.
Thiết kế token tách rời nền tảng kinh doanh.
Sản phẩm "ăn theo" nhiều hơn doanh nghiệp nguyên bản.

6 xu hướng định hình nửa cuối 2026 & 2027

(1) Từ "kể chuyện" sang doanh nghiệp thật — vốn chọn lọc, dồn vào số ít công ty mạnh. (2) Hạ tầng tài chính là trọng tâm: tài sản thực, stablecoin, thanh toán, tín dụng trên chuỗi, trái phiếu/tín phiếu token hóa. (3) Doanh thu trở thành thước đo tăng trưởng mới. (4) AI chuyển từ thử nghiệm sang một nhóm phân bổ vốn cố định. (5) Pháp lý (MiCA tại châu Âu, Singapore, đạo luật Genius tại Mỹ…) trở thành "chìa khóa mở vốn" thay vì rào cản. (6) Ít công ty hơn nhưng gọi được nhiều vốn hơn — củng cố vị thế các "đầu ngành", và sức nặng ngày càng lớn của thương hiệu cá nhân nhà sáng lập.

"Chu kỳ tới thuộc về những người xây dựng biết làm cho phần crypto trở nên vô hình, còn giá trị thì hiển hiện rõ ràng." — Ferdinand Le Tendre, Giám đốc Vườn ươm tại X Ventures & đối tác Proof of Talk

Góc Nhìn FinVenture

Báo cáo mô tả "đang xảy ra điều gì". Phần này trả lời câu hỏi quan trọng hơn với một quỹ crypto: "vậy chúng ta nên làm gì?"

1. Đây Là Sự Trưởng Thành, Không Phải Suy Thoái

Khi vốn giảm gần một nửa so với quý trước, phản xạ thường thấy là phòng thủ. Nhưng dữ liệu nói điều ngược lại: thị trường đang thanh lọc chứ không sụp đổ — tiền chảy về nơi có doanh thu và pháp lý rõ ràng. Với FinVenture, giai đoạn "tiền khó" lại chính là lúc định giá hợp lý nhất và mức độ cạnh tranh thương vụ thấp nhất để xây danh mục chất lượng. Kỷ luật của thị trường nên được xem là đồng minh, không phải kẻ thù.

2. Đổi Bộ Lọc: Hỏi "Ai Trả Tiền?" Trước Khi Hỏi "Token Thế Nào?"

92% nhà đầu tư đặt doanh thu và đội ngũ lên trên hết. Điều này nên được dịch thành một quy trình thẩm định cụ thể tại FinVenture: trước khi bàn về thiết kế token hay kiến trúc kỹ thuật, mỗi thương vụ phải trả lời được ba câu — ai là 10 khách hàng đầu tiên, vì sao họ trả tiền, và sản phẩm tiếp cận họ bằng cách nào. Một startup không trả lời được ba câu này thì sự tinh vi công nghệ gần như vô nghĩa. Đây là bộ lọc rẻ và nhanh giúp loại sớm các thương vụ "đẹp trên giấy".

3. Chuẩn Bị Cho Làn Sóng Hạ Định Giá

Có một mâu thuẫn nguy hiểm trong dữ liệu: nhà sáng lập tự định giá ngày càng cao (hơn nửa trên 15 triệu USD) trong khi nhà đầu tư ngày càng kỷ luật về doanh thu. Khoảng cách này khó duy trì lâu. FinVenture nên chủ động chuẩn bị cho kịch bản hạ định giá trong 12–18 tháng tới — vừa là rủi ro với các khoản đã đầu tư ở định giá cao, vừa là cơ hội thương lượng điều khoản tốt hơn (chống pha loãng, ưu tiên thanh khoản) cho các thương vụ mới. Đừng để kỳ vọng định giá của nhà sáng lập kéo quỹ vào vùng rủi ro.

4. Tài Sản Thực & Stablecoin

Tài sản thực dẫn đầu cả phía nhà sáng lập (29%) lẫn nhà đầu tư (92%), với stablecoin được xem là minh chứng rõ nhất cho việc blockchain đã tìm được chỗ đứng thực trong tài chính. Đây là khu vực FinVenture nên xây luận điểm đầu tư chuyên sâu thay vì lướt qua — đặc biệt ở các vùng pháp lý đang mở cửa. Một hệ quả đáng chú ý: khi pháp lý tài sản thực rõ ràng hơn, dòng vốn này nhiều khả năng sẽ một phần quay lại dưới dạng tài sản thế chấp trên chuỗi, tạo lớp cơ hội thứ hai cho DeFi gắn với tài sản thực.

5. Trung Lập Về Chuỗi & Thương Hiệu Cá Nhân

54% nhà đầu tư không còn thiên vị một blockchain nào — họ chọn theo thanh khoản và khả năng phân phối. FinVenture vì thế không nên "tập trung" một hệ sinh thái, mà giữ tư duy trung lập và linh hoạt theo từng thương vụ. Song song, báo cáo nhấn mạnh thương hiệu cá nhân của nhà sáng lập đang trở thành "tài sản đầu tiên nhà đầu tư nhìn thấy, trước cả doanh thu". Điều này củng cố mạnh mẽ chiến lược nội dung và xây thương hiệu mà FinVenture đang theo đuổi: nó không chỉ là tiếp thị, mà là một đòn bẩy thẩm định và thu hút thương vụ thực thụ.

Nguồn gốc: Proof of Talk × INPUT — "The State of Web3 Capital 2026" (Báo cáo nửa đầu 2026) Tổng hợp: FinVenture · finventure.vn