DEX (Sàn giao dịch phi tập trung) là nơi người dùng giao dịch trực tiếp từ ví của mình mà không cần thông qua trung gian. AMM (Automated Market Maker) là cơ chế phổ biến trong DEX, giúp tạo ra giá tự động dựa trên liquidity pool thay vì order book. Uniswap là điển hình thành công trong việc ứng dụng AMM, giải quyết các vấn đề thanh khoản, hiệu quả vốn, và chi phí, trở thành chuẩn mực trong DeFi.
Gas fee là khoản phí bạn trả để blockchain xử lý giao dịch hoặc thực thi thao tác on-chain, thường bằng coin gốc của mạng (ETH, SOL…). Bài viết giải thích “gas” là đơn vị đo tài nguyên tính toán, cách tính phí (ví dụ Ethereum: Gas used × (Base fee + Priority fee)), vì sao phí lúc rẻ lúc đắt
CEX và DEX là hai mô hình giao dịch crypto với khác biệt cốt lõi ở quyền lưu ký và cách khớp lệnh. CEX do tổ chức tập trung vận hành, giữ private key thay người dùng và giao dịch qua order book nội bộ. DEX chạy bằng smart contract, người dùng tự giữ tài sản và swap trực tiếp on-chain. Bài viết làm rõ ưu – nhược điểm, rủi ro custodial vs smart contract, slippage/MEV và khi nào nên dùng mỗi mô hình.
