Điểm nhấn chính

Phạm vi dữ liệu: Kỳ báo cáo 2026 chủ yếu bao phủ tháng 7/2025–6/2026. Một số phân tích x402 được mở rộng đến tháng 9/2026; từng biểu đồ có thể sử dụng thời gian dữ liệu riêng.

1 Bắc Mỹ: Quy mô giảm nhẹ, ảnh hưởng vẫn mở rộng

Trong 12 tháng kết thúc vào ngày 01/07/2026, Bắc Mỹ tiếp tục giữ vai trò quan trọng nhất đối với thị trường crypto toàn cầu. Nền tảng nhà đầu tư sâu rộng tại Mỹ cung cấp vốn, các nhà lập pháp cập nhật quy định, stablecoin cung cấp phương tiện thanh toán, còn doanh nghiệp đưa blockchain tiến gần hơn tới tài chính truyền thống.

Mỹ và Canada đứng đầu “big-money index” của Chainalysis — thước đo không gia quyền nhằm phản ánh sức mạnh kinh tế crypto theo quy mô. Tổng hoạt động của hai thị trường đạt 3,02 nghìn tỷ USD, giảm 1,9% so với kỳ trước.

Sự thu hẹp chủ yếu đến từ Mỹ: thị trường đạt 2,78 nghìn tỷ USD, giảm 2,2%. Trong bối cảnh một thị trường giá xuống khắc nghiệt, mức giảm này cho thấy phần lớn bước tăng gần gấp đôi của kỳ 2025 vẫn được giữ lại. ETF crypto, token hóa và stablecoin là những lực đỡ mang tính tổ chức.

Nguồn: Chainalysis.

Theo Hoolie Tejwani, người đứng đầu Coinbase Ventures, khác biệt so với năm 2025 nằm ở quá trình trưởng thành của ngành: các cấu phần được xây dựng trước đó đang trở thành sản phẩm có người dùng, thanh khoản và thị trường thực.

Canada cho thấy một hướng đi khác. Dù nhỏ hơn nhiều so với Mỹ, kinh tế crypto nước này tăng 2,3%, đạt 247,7 tỷ USD. Phía sau mức tăng vừa phải là hoạt động thanh toán ngang hàng và chuyển tiền xuyên biên giới mạnh hơn những gì thường thấy ở một nền kinh tế phát triển.

2 Mỹ đang xây dựng nền kinh tế AI on-chain

Agentic commerce có thể hiểu là hoạt động thương mại trong đó AI agent tự thực hiện thanh toán để hoàn thành nhiệm vụ. Chainalysis sử dụng x402, một trong những hạ tầng thanh toán nổi bật cho phần mềm tự chủ, để quan sát sự hình thành của thị trường này.

Mỹ nổi lên như trung tâm phát triển. Coinbase xây dựng x402, trong khi Circle phát hành USDC — một đồng tiền quan trọng đối với thanh toán agent. Các tổ chức tài chính lớn cũng theo dõi sát xu hướng này. Will Su, phụ trách nghiên cứu tài sản số tại BlackRock, cho rằng AI agent có thể tạo ra nhu cầu đáng kể đối với những khoản thanh toán nhỏ, thường xuyên và diễn ra liên tục.

Đến cuối kỳ báo cáo 2026, Base đã ghi nhận hơn 138 triệu giao dịch x402. Đây là blockchain phổ biến nhất cho hoạt động thương mại agent trong phân tích của Chainalysis.

Nguồn: Chainalysis.

Thanh toán siêu nhỏ mở ra một loại thị trường mới

Mạng lưới thẻ truyền thống khó phục vụ hiệu quả các khoản thanh toán dưới một USD, đặc biệt dưới một cent, vì chi phí xử lý có thể lớn hơn giá trị giao dịch. Stablecoin với chi phí quyết toán rất thấp giúp những giao dịch đó trở nên khả thi về kinh tế.

Một agent có thể trả tiền cho từng lần gọi API, từng truy vấn dữ liệu hoặc từng lượt sử dụng dịch vụ. Thay vì phải mua một gói thuê bao lớn, phần mềm có thể thanh toán đúng phần tài nguyên cần cho một nhiệm vụ cụ thể.

Circle mô tả sự phân công đang hình thành: hạ tầng thẻ phục vụ các khoản thanh toán agent do người tiêu dùng khởi tạo; stablecoin phù hợp với quyết toán máy-với-máy có giá trị quá nhỏ đối với cơ cấu chi phí của thẻ.

Trong 16 tháng kết thúc vào tháng 9/2026, hơn 87% thanh toán x402 có giá trị từ 0,0001 USD đến 0,10 USD. Khoảng phổ biến nhất là 0,01–0,10 USD.

3 Thanh toán AI đang có tính gắn bó cao hơn

Giai đoạn đầu của x402 mang dấu ấn thử nghiệm: người dùng nạp tiền, thực hiện một vài thao tác rồi rời đi khi hết số dư. Dữ liệu mới cho thấy hành vi này đang thay đổi.

Khi phân nhóm ví theo quý được nạp vốn lần đầu, tỷ lệ nạp tiền lần thứ hai trong vòng 30 ngày tăng từ 70,6% ở nhóm quý III/2025 lên 89,3% ở nhóm quý II/2026 — nhóm gần nhất có cửa sổ 30 ngày đã khép lại đầy đủ.

Phân tích chỉ tính các ví có giao dịch gửi đi trong ít nhất hai ngày riêng biệt, nhằm loại bớt những người chỉ thử một lần. Trong phạm vi mẫu này, việc tiếp tục nạp vốn cho thấy người dùng tìm thấy đủ giá trị sử dụng để duy trì hoạt động.

Thời gian từ lúc ví được nạp tiền lần đầu đến khoản chi x402 đầu tiên cũng rút ngắn rõ rệt: trung vị từ 73 ngày vào cuối năm 2025 xuống chỉ 18 phút trong quý III/2026.

Nguồn: Chainalysis.

Tỷ lệ ví thanh toán x402 ngay trong giờ đầu tiên sau khi được nạp vốn tăng từ 4% trong quý III/2025 lên 67% trong quý III/2026. Nói cách khác, khoảng hai trong ba ví mới đã bắt đầu chi tiêu gần như ngay lập tức.

4 AI agent đang mua gì — và ai chi phối thị trường?

Ở giai đoạn đầu, x402 thu hút nhiều hoạt động theo trào lưu, bao gồm memecoin như PING. Khi thị trường trưởng thành hơn, các ứng dụng bền vững hơn bắt đầu xuất hiện, đặc biệt trong lĩnh vực thông tin.

Chainalysis theo dõi hàng triệu giao dịch từ ví AI tới dịch vụ kiểm tra mã nguồn, thông tin tài chính, API dữ liệu và tìm kiếm. Agent cần dữ liệu mà máy có thể đọc, và thanh toán siêu nhỏ giúp chúng mua tài nguyên theo từng nhu cầu.

Các nhóm chi tiêu khác bao gồm hạ tầng thanh toán, trò chơi, phát hành token, dịch vụ cờ bạc, framework và công cụ cho agent. Đáng chú ý, một trong những nhóm giao dịch lớn nhất là suy luận mô hình AI — agent trả tiền để sử dụng năng lực của mô hình AI khác.

Mỹ dẫn đầu hoạt động thương mại AI-với-AI

Trong số giao dịch agent-với-dịch vụ có thể định vị địa lý, Mỹ chiếm khoảng 30%. Các ví được quy về Mỹ chiếm 88,1% giao dịch suy luận mô hình, 41,8% thanh toán cho framework và danh mục công cụ agent, cùng 23,2% thanh toán cho API dữ liệu và tìm kiếm.

Nguồn: Chainalysis; phạm vi giao dịch có thể định vị địa lý.

Các ví liên quan tới Trung Quốc lại nổi bật ở bảo mật và phân tích mã: khoảng chín trong mười giao dịch thuộc nhóm này đến từ các ví được quy về Trung Quốc, gần như toàn bộ đi tới AgentLISA, dịch vụ dùng mô hình ngôn ngữ để kiểm toán hợp đồng thông minh Solidity.

Nhóm ví này cũng chiếm 46,7% giao dịch thông tin thị trường và tài chính, cùng 35% giao dịch hạ tầng thanh toán và quyết toán, nhưng chỉ 0,1% giao dịch suy luận mô hình.

Một cách lý giải được báo cáo đưa ra là sự khác biệt về lựa chọn mô hình và cơ cấu chi phí: thị trường Trung Quốc có thể ưu tiên các mô hình nội địa như DeepSeek và Qwen, trong khi các dịch vụ mô hình tính phí của Mỹ tạo ra nhu cầu thanh toán dễ quan sát hơn trên x402. Đây là giả thuyết giải thích, không phải kết luận rằng một thị trường sử dụng AI nhiều hơn thị trường kia.

Tuân thủ phải theo kịp tốc độ máy

Thanh toán agent quá nhỏ, quá nhanh và quá thường xuyên để việc xem xét thủ công từng giao dịch trở thành điểm kiểm soát hiệu quả. Báo cáo đề xuất chuyển trọng tâm sang ba yếu tố: sự kiện cấp vốn, đối tác nhận tiền và mẫu hình hành vi.

Người triển khai và cấp vốn cho agent phải là chủ thể chịu trách nhiệm. Quyết định phê duyệt ngân sách có thể được rà soát; dịch vụ nhận tiền có thể được nhận diện; còn nhịp chi tiêu đều đặn của máy giúp phát hiện những sai lệch hành vi. Kiểm soát vì thế cần được thiết kế ở cấp cấu hình, điểm đến và cách thức hoạt động, thay vì chỉ ở từng khoản thanh toán.

5 Mỹ nhập khẩu “vàng số”, xuất khẩu “USD số”

Hai luồng vận động đang diễn ra song song: Bitcoin được tích lũy tại Mỹ, trong khi stablecoin USD mở rộng ra thị trường quốc tế. Đạo luật GENIUS được thông qua giữa năm 2025 là một phần của bối cảnh thể chế cho sự phát triển của stablecoin.

Kể từ khi ETF Bitcoin giao ngay ra mắt tháng 1/2024, tỷ trọng của Mỹ trong hoạt động Bitcoin toàn cầu tăng qua các kỳ báo cáo. Ngược lại, stablecoin chiếm tỷ trọng thấp hơn trong hoạt động crypto của Mỹ so với phần còn lại của thế giới, và khoảng cách tiếp tục mở rộng.

Nguồn: Chainalysis.

Lưu ý: Đây là chỉ số tổng hợp từ nhiều thước đo. Khoảng cách giữa các đường thể hiện xu hướng phân kỳ; không nên đọc độ cao của đường như giá trị dòng tiền tuyệt đối.

Khác biệt xuất phát từ nhu cầu sử dụng. Stablecoin USD cho phép người ngoài Mỹ nắm giữ và chuyển USD mà không cần tài khoản ngân hàng Mỹ. Người Mỹ vốn đã tiếp cận đồng USD qua hệ thống ngân hàng, trong khi Bitcoin được một bộ phận nhà đầu tư xem là tài sản thay thế về tiền tệ và lưu trữ giá trị.

Tính toàn bộ dòng Bitcoin xuyên biên giới, Mỹ trở thành bên nhập khẩu ròng trong kỳ 2026, lần đầu kể từ năm 2022. Các khoản chuyển dưới 10.000 USD vẫn có dòng ròng đi ra, trong khi giao dịch lớn chuyển sang dòng ròng đi vào. Riêng nhóm trên 10 triệu USD ghi nhận 53.200 BTC đi vào theo phân tích của báo cáo.

Trong khi đó, 99,1% khối lượng stablecoin giao dịch trên sổ lệnh gắn với đồng USD. Việc phát hành stablecoin tạo cầu đối với tài sản dự trữ, phần lớn là nợ chính phủ Mỹ ngắn hạn. Circle báo cáo USDC lưu hành cuối quý đạt 73,3 tỷ USD, tăng 19% so với cùng kỳ; khối lượng on-chain trong riêng quý đạt 14,8 nghìn tỷ USD.

Theo Circle, ngày càng nhiều tổ chức dùng stablecoin như lớp định tuyến giữa tiền pháp định, stablecoin nội tệ và thanh khoản USD toàn cầu: công cụ để di chuyển vị thế giữa tài sản, khu vực pháp lý hoặc địa điểm giao dịch.

Hai xu hướng có độ bền khác nhau

Tích lũy Bitcoin phụ thuộc quyết định phân bổ tài sản của tổ chức và có thể đổi hướng theo thị trường. BlackRock cho biết dòng vốn ETP rút ra trong nửa đầu năm 2026 khi AI thu hút vốn, rồi quay lại trong quý III khi chủ đề đầu tư AI hạ nhiệt.

Stablecoin lại mở rộng thông qua nhu cầu sử dụng hàng ngày và xuyên biên giới. Dù các khu vực khác xây dựng khung pháp lý thuận lợi hơn, stablecoin euro mới chiếm khoảng 0,45% khối lượng sổ lệnh. Singapore và Hong Kong cũng thúc đẩy cơ chế cấp phép, nhưng sự sẵn sàng về pháp lý vẫn chưa đồng nghĩa có đủ nhu cầu để thay thế USD.

6 Token hóa đang đa dạng hóa quanh Treasury Mỹ

Thị trường tài sản thực token hóa kết thúc quý II/2026 ở mức 36,07 tỷ USD, tăng 135% so với kỳ trước. Treasury Mỹ là nhóm lớn nhất với 15,42 tỷ USD on-chain, tương đương 42,8% tổng giá trị RWA token hóa.

Nguồn: Chainalysis.

Theo Securitize, các nhà quản lý tài sản đang ra mắt quỹ token hóa, doanh nghiệp đại chúng xem xét đưa cổ phần lên blockchain, còn tổ chức tài chính xây dựng hạ tầng stablecoin. Tài sản token hóa cũng bắt đầu được sử dụng trong cho vay, thế chấp và giao dịch.

Tín dụng doanh nghiệp tăng 3.156% và vốn cổ phần tư nhân tăng 1.340%, nhưng xuất phát từ nền chỉ vài chục triệu USD. Treasury tăng 125%, từ 6,86 tỷ USD lên 15,42 tỷ USD; mức tăng tuyệt đối của nhóm này lớn hơn ba nhóm đứng sau cộng lại.

Thị trường đang mở rộng quanh nợ chính phủ Mỹ, chứ chưa rời xa nó. Tốc độ tăng trưởng cao của các nhóm nhỏ không nên bị nhầm với việc vị thế trung tâm của Treasury đã suy giảm.

Nguồn: Chainalysis.

Người nắm giữ ở đâu quan trọng không kém quy mô thị trường

Mỹ chiếm 11,7% số người nắm giữ RWA token hóa toàn cầu và 11,4% giá trị, tương đối cân bằng. Riêng Treasury token hóa cho thấy cấu trúc khác: trong phần nắm giữ có thể định vị địa lý, Italy chiếm 29,9% giá trị, Bồ Đào Nha 18,8%, Singapore 18,2%, còn Mỹ đứng thứ tư với 10,5%.

Nếu nhìn theo số người nắm giữ, Nhật Bản dẫn đầu với 16,4% nhưng chỉ chiếm 0,4% giá trị. Điều này cho thấy một nhóm nhỏ người nắm giữ lớn ở nước ngoài đang đóng vai trò quan trọng về giá trị, trong khi một tệp rộng hơn tích lũy các vị thế nhỏ.

Nguồn: Chainalysis; phạm vi nắm giữ có thể định vị địa lý.

Token hóa hạ quy mô đầu tư tối thiểu và giảm rào cản tiếp cận, giúp người ở Lisbon hoặc Singapore có thể mua sản phẩm Treasury mà không nhất thiết thiết lập quan hệ với công ty môi giới Mỹ. Về kinh tế, nhu cầu đó vẫn hướng tới nợ chính phủ Mỹ thay vì nợ chính phủ tại quốc gia của người mua.

Mỗi loại tài sản có một cách sử dụng khác nhau

Dữ liệu cho vay cho thấy Treasury token hóa chủ yếu được mua và nắm giữ, thay vì đưa vào hoạt động thế chấp. Số ví cho vay tín dụng tư nhân tăng 1.618%; nhóm này chiếm 77% tổng giá trị cho vay trong phạm vi RWA token hóa được báo cáo. Hoạt động cho vay hàng hóa tăng 875%, còn Treasury giảm 23%, là nhóm duy nhất suy giảm.

Sự khác biệt phản ánh giá trị mà token hóa mang lại. Tín dụng tư nhân vốn kém thanh khoản nên khả năng dùng vị thế làm tài sản bảo đảm có thể hữu ích. Treasury vốn đã có thị trường tài sản bảo đảm rất phát triển trong tài chính truyền thống; người nắm giữ đã có nhiều cách tiếp cận tiền mặt.

Nguồn: Chainalysis.

Securitize cho rằng đích đến không phải một hệ thống crypto đứng riêng bên cạnh tài chính truyền thống, mà là một hệ thống tài chính sử dụng công nghệ tốt hơn. Nhà đầu tư có thể dần quan tâm ít hơn tới việc mình có đang “dùng crypto” hay không, và quan tâm nhiều hơn tới tốc độ, khả năng lập trình và tính tương tác toàn cầu của tài sản.

Một lớp token hóa tổ chức song song cũng phát triển trên hạ tầng có cấp quyền như Canton. Hoạt động này không được phản ánh đầy đủ trong số lượng người nắm giữ trên blockchain công khai, nên bức tranh token hóa rộng hơn phạm vi của một bộ dữ liệu đơn lẻ.

7 Canada: Điểm nổi bật của kinh tế crypto ngang hàng

Canada đứng thứ hai trong “big-money index” và thứ mười trong chỉ số chấp nhận crypto đại chúng tổng thể của Chainalysis. Trong kỳ tháng 7/2025–6/2026, quy mô hoạt động đạt 247,7 tỷ USD, tăng 2,3%.

Trong nhóm G7, Canada có nền kinh tế crypto ngang hàng mạnh nhất theo bảng xếp hạng 2026. Nước này đứng thứ bảy toàn cầu ở cả dòng P2P nội địa và xuyên biên giới trong các thước đo liên quan.

Stablecoin là một phần quan trọng của nhu cầu. Đến tháng 6/2026, nhóm này chiếm 44% khối lượng sổ lệnh định danh bằng CAD, tăng từ 30% một năm trước. USDC chiếm ưu thế trong nhóm stablecoin, trong khi stablecoin neo CAD nhận được rất ít hoạt động giao dịch.

Nguồn: Chainalysis.

Theo Morva Rohani, Giám đốc điều hành Canadian Web3 Council, xu hướng này đặt ra một bài toán chính sách: người Canada mua stablecoin USD đang tạo cầu đối với tài sản dự trữ bằng USD, bao gồm nợ chính phủ Mỹ, thay vì tạo cầu tiềm năng đối với nợ chính phủ Canada.

Đây không chỉ là vấn đề của Canada. Các nền kinh tế muốn phát triển stablecoin nội tệ phải cạnh tranh với lợi thế thanh khoản và mức độ phổ biến của USD. Canada đã thông qua luật stablecoin để mở đường cho nhà phát hành CAD stablecoin, trong đó có những đơn vị nhắm tới thanh toán nội địa và quốc tế, nhưng quy mô và mức độ sử dụng hiện vẫn rất nhỏ so với stablecoin USD.

8 Kiều hối là một động lực quan trọng của tăng trưởng

Canada đứng đầu về dòng xuyên biên giới trong “big-money index” không gia quyền, đồng thời đứng thứ bảy trong thước đo tương ứng thuộc chỉ số chấp nhận đại chúng. Hai thứ hạng phản ánh các phương pháp đo khác nhau và không nên được đánh đồng.

Một lời giải thích cho sức mạnh này nằm ở cơ cấu dân số: khoảng 23% cư dân Canada sinh ra ở nước ngoài, tỷ lệ cao nhất G7. Những người thường xuyên hỗ trợ gia đình, trả nợ hoặc quản lý tài sản tại quê hương có nhu cầu chuyển tiền lặp lại và nhạy cảm với chi phí.

Chainalysis tập trung vào Ấn Độ, Trung Quốc và Philippines, ba hành lang tăng trưởng nhanh. Ba thị trường này chiếm 19,4% giá trị stablecoin xuyên biên giới đi ra từ Canada, tăng từ 10,9% một năm trước.

Các hành lang này vốn đã rất lớn trước khi có crypto. Kiều hối toàn cầu năm 2024 đạt khoảng 905 tỷ USD; Ấn Độ nhận khoảng 129 tỷ USD, Trung Quốc 48 tỷ USD và Philippines 40 tỷ USD. Người Canada được ước tính gửi 8,3 tỷ USD ra nước ngoài năm 2023. Những số liệu này cung cấp bối cảnh quy mô, nhưng thuộc các năm khác nhau nên không thể dùng trực tiếp để tính thị phần crypto của kỳ 2026.

Chi phí giúp giải thích sức hút của hạ tầng mới. Báo cáo dẫn dữ liệu World Bank cho thấy chi phí gửi tiền từ Canada trung bình gần 6,7%, còn qua ngân hàng trên 7%. Phí quyết toán on-chain của stablecoin có thể ở mức một cent hoặc thấp hơn; tuy nhiên, phí mạng không đồng nghĩa tổng chi phí đầu cuối, vốn còn có thể bao gồm mua bán, quy đổi và rút tiền.

Nguồn: Chainalysis.

9 Dân số nhập cư và nhịp vận động của P2P nội địa

Người nhập cư có thể gặp rào cản tiếp cận dịch vụ tài chính truyền thống, đồng thời duy trì nhiều nghĩa vụ tài chính xuyên biên giới. Vì vậy, crypto có thể trở thành lựa chọn thay thế cho một phần nhu cầu thanh toán hàng ngày.

Chainalysis xem xét dữ liệu người có giấy phép du học từ Trung Quốc, Ấn Độ và Philippines kể từ giữa năm 2021. Khi nhóm dân số này tăng, hoạt động P2P nội địa Canada cũng tăng. Khi thay đổi chính sách làm giảm số giấy phép được cấp và đang được nắm giữ, hoạt động P2P thu hẹp theo.

Đây là quan hệ tương quan, không phải bằng chứng nhân quả. Tuy nhiên, việc hai chuỗi cùng tăng và cùng giảm phù hợp với giả thuyết rằng những người có đời sống tài chính xuyên biên giới tích cực hơn sẽ dễ chấp nhận một phương thức quyết toán rẻ hơn.

Báo cáo cũng ghi nhận các câu chuyện về việc trả tiền thuê nhà bằng Bitcoin, thanh toán hóa đơn bằng crypto và doanh nghiệp nhỏ nhận tài sản số. Đây là bằng chứng định tính bổ sung, không phải thước đo mức độ phổ biến trong toàn bộ dân số.

Nguồn: Chainalysis. Mối liên hệ được trình bày mang tính tương quan, không xác lập quan hệ nhân quả.

10 Hạ tầng đặt tại Mỹ, nhu cầu đến từ toàn cầu

Ba thị trường tưởng như riêng biệt — Treasury token hóa, stablecoin USD và dịch vụ AI được mua bởi agent — cùng hội tụ ở một cấu trúc: tổ chức, nhà phát hành và nhà phát triển Mỹ cung cấp hạ tầng; người dùng ngoài Mỹ ngày càng đóng góp nhu cầu.

Canada là một ví dụ rõ ràng. Hoạt động crypto tăng trưởng thông qua các hạ tầng định danh bằng USD mà hệ thống ngân hàng và cơ quan quản lý trong nước không trực tiếp kiểm soát.

Sự tập trung đó đang gặp cạnh tranh. Châu Âu triển khai MiCA, Singapore xây dựng khung stablecoin và Brazil thử nghiệm Drex nhằm phát triển các lựa chọn hạ tầng nội địa. Tuy nhiên, thành công cuối cùng phụ thuộc việc người dùng có thực sự sử dụng sản phẩm hay không, chứ không chỉ ở việc đã có hành lang pháp lý.

Các quyết định tiếp theo về stablecoin tại Canada, token hóa và thanh toán agent tại Mỹ sẽ định hình khoảng cách giữa nơi xây dựng hạ tầng và nơi tạo ra nhu cầu trong giai đoạn tới.

Nguồn bài gốc: North America: Inside the Growth of Agentic Commerce. Báo cáo liên quan: The 2026 Geography of Crypto Report.