Đòn bẩy trên thị trường tiền mã hóa vẫn ở mức thấp đáng kể so với đỉnh năm 2025, theo báo cáo State of Crypto Perpetuals Report 2026 do CoinGecko vừa công bố. Cú sốc thanh lý quy mô lớn mang tên "Black Friday" xảy ra vào tháng 10 năm ngoái đã để lại vết sẹo sâu trên biểu đồ thanh khoản, cho thấy các nhà giao dịch vẫn duy trì tâm lý phòng thủ và e ngại việc sử dụng đòn bẩy quá mức.
1. Cú sập thanh khoản và sự thoái lui của dòng tiền CEX
Tổng giá trị hợp đồng mở (Open Interest - OI) trên thị trường crypto đã sụt giảm nghiêm trọng từ mức đỉnh 210 tỷ USD (ghi nhận vào ngày 07/10/2025, ngay trước sự kiện thanh lý) xuống chỉ còn 99.09 tỷ USD vào tháng 04/2026. Mức sụt giảm hơn 50% này xác nhận rằng dòng vốn đầu cơ đã bị rút cạn khỏi các hệ thống giao dịch ký quỹ.
Sự thoái lui này phản ánh rõ nhất qua dữ liệu của các sàn giao dịch tập trung (CEX) — nơi vốn dĩ thống trị mảng phái sinh:
- Khối lượng giao dịch lao dốc: 11 sàn CEX dẫn đầu về hợp đồng vĩnh viễn (perpetuals) ghi nhận khối lượng trung bình mỗi tháng đạt 7.11 nghìn tỷ USD trong năm 2025. Sang 4 tháng đầu năm 2026, con số này chỉ còn 4.69 nghìn tỷ USD (giảm 34%).
- Sự thống trị của Binance và OKX: Bất chấp thanh khoản đi xuống, thị phần vẫn tập trung vào các ông lớn. Đầu năm 2026, Binance chiếm 33% thị phần giao dịch perp trên CEX, trong khi OKX theo sau với 15%. Để duy trì sức hút, các sàn này liên tục niêm yết sản phẩm mới (MEXC bổ sung 879 hợp đồng, BingX thêm 565 hợp đồng tính từ đầu năm 2025).
2. Sự trỗi dậy của Perp DEX: Ít đòn bẩy hơn, bền vững hơn
Mặc dù CEX vẫn giữ thế độc tôn, xu hướng dịch chuyển sang giao dịch phái sinh on-chain (Perp DEX) đang diễn ra vô cùng rõ rệt. Các nền tảng DEX đã chứng minh được sự kiên cường và khả năng thu hút dòng tiền ngay cả khi thị trường chung trầm lắng.
- Khối lượng giao dịch tăng vọt: Các perp DEX đạt khối lượng 6.38 nghìn tỷ USD trong năm 2025 (tăng mạnh so với 1.50 nghìn tỷ USD năm 2024). Trong năm 2026, top 12 DEX hàng đầu duy trì mức trung bình 611.57 tỷ USD/tháng, cao hơn mức 531.65 tỷ USD của năm trước.
- Hyperliquid dẫn đầu: Trở thành ví dụ điển hình cho sự chuyển đổi này. Riêng tháng 04/2026, Hyperliquid xử lý khối lượng lên tới 190.28 tỷ USD, tiệm cận các sàn CEX tầm trung như BingX và vượt xa KuCoin.
- Mở rộng thị phần OI: Tính đến cuối tháng 04/2026, thị phần Open Interest của các perp DEX đã tăng lên mức 13.5%. Ngược lại, thị phần của CEX đã giảm từ 96.4% (đầu 2025) xuống còn 86.5%.
Động lực phía sau sự trỗi dậy của các nền tảng mới như Pacifica, Extended và Variational phần lớn đến từ các hệ thống tích điểm (Points System). Chiến lược này giúp thu hút và giữ chân các nhà giao dịch tham gia cày airdrop, qua đó "hút máu" thị phần từ các giao thức cũ.
Báo cáo của CoinGecko phản ánh một chu kỳ "Deleveraging" (giảm đòn bẩy) mang tính cấu trúc của toàn bộ thị trường tiền mã hóa sau sự kiện tháng 10. Sự sụt giảm 50% của Open Interest không nhất thiết là một tín hiệu tiêu cực; ngược lại, nó đại diện cho sự thanh lọc các vị thế đầu cơ rủi ro cao (over-leveraged), tạo nền tảng ổn định hơn cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.
Điểm sáng đáng chú ý nhất là sự dịch chuyển chậm nhưng chắc chắn từ CEX sang DEX. Mặc dù sự gia tăng khối lượng của các Perp DEX hiện tại được thúc đẩy nhiều bởi cơ chế khuyến khích (Points, Airdrops), nó cũng cho thấy hạ tầng công nghệ on-chain (như tốc độ khớp lệnh và chi phí gas) đã đủ trưởng thành để phục vụ nhu cầu của giới giao dịch chuyên nghiệp. Trong dài hạn, một thị trường phái sinh với thị phần được phân bổ cân bằng hơn giữa CEX và DEX sẽ giúp giảm thiểu rủi ro đứt gãy thanh khoản cục bộ.
Facebook Comments Plugin
